Nghị định 148/2025/NĐ-CP an toàn thực phẩm mới nhất

Nghị định 148/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) được xem là một bước ngoặt pháp lý quan trọng trong chiến lược cải cách hành chính của Chính phủ, đặc biệt trong lĩnh vực y tế và an toàn thực phẩm. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, nghị định này không chỉ thay đổi cơ quan tiếp nhận hồ sơ mà còn tái định hình toàn bộ quy trình tuân thủ phảp luật tại địa phương.

Sự chuyển dịch thẩm quyền từ trung ương về địa phương hứa hẹn rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức lớn về sự đồng bộ và mức độ am hiểu luật pháp của đội ngũ nhân sự QA/QC (Quality Assurance/Quality Control) tại các nhà máy. Là đối tác R&D chiến lược của hàng trăm doanh nghiệp F&B, WIN Flavor nhận thấy việc cập nhật và thích ứng nhanh với “luật chơi mới” này là yếu tố sống còn để đảm bảo dòng chảy sản xuất không bị gián đoạn.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chuyên sâu các nội dung cốt lõi của Nghị định 148, so sánh sự thay đổi so với các quy định trước đây (như Nghị định 15/2018/NĐ-CP), và đưa ra các giải pháp kỹ thuật giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình tuân thủ.

Đọc thêm các nội dung mới về nghị định an toàn thực phẩm mới nhất:

• Nghị định 115 an toàn thực phẩm: Mức phạt & quy định mới nhất 2026
• Nghị định 124/2021/NĐ-CP về an toàn thực phẩm
• Nghị định 15/2018/NĐ-CP về An toàn thực phẩm

Tổng quan về nghị định 148/2025/NĐ-CP trong an toàn thực phẩm

Nghị định 148/2025/NĐ-CP, quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế, chính thức có hiệu lực thi hành từ giữa năm 2025. Đây là văn bản pháp lý thể hiện rõ quyết tâm “đẩy việc về cơ sở” của Chính phủ, nhằm giảm tải cho các cơ quan cấp Bộ và tăng tính chủ động, chịu trách nhiệm cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Khác với Nghị định 15/2018/NĐ-CP tập trung chi tiết vào các quy định kỹ thuật thi hành Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 148 tập trung vào thẩm quyền quản lý. Điều này có nghĩa là các quy chuẩn kỹ thuật (ví dụ: giới hạn vi sinh, kim loại nặng) vẫn giữ nguyên theo các QCVN hiện hành, nhưng người ký xác nhận sự tuân thủ đó đã thay đổi.

Nghị định áp dụng rộng rãi cho:

• Các cơ quan quản lý nhà nước về y tế và an toàn thực phẩm từ trung ương đến địa phương (Cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm).
• Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thực hiện các thủ tục hành chính liên quan.
• Các tổ chức đánh giá sự phù hợp (phòng kiểm nghiệm, tổ chức chứng nhận).

Mối quan hệ với hệ thống pháp luật hiện hành

Cần hiểu đúng rằng Nghị định 148 không bãi bỏ hoàn toàn Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Nó đóng vai trò là văn bản điều chỉnh (amendment) về mặt tổ chức thực hiện.

Ví dụ, đối với thủ tục đăng ký bản công bố sản phẩm (Điều 6, Nghị định 15), nếu trước đây sản phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới bắt buộc phải nộp về Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), thì nay, Nghị định 148 sẽ mở đường cho việc phân cấp thẩm quyền này về cho Sở Y tế hoặc cơ quan chuyên môn do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ định, tùy thuộc vào năng lực đánh giá của địa phương đó.

03 thay đổi cốt lõi trong thủ tục hành chính an toàn thực phẩm

Sự phân cấp theo Nghị định 148 tác động trực tiếp đến ba nhóm thủ tục hành chính quan trọng nhất mà mọi doanh nghiệp F&B đều phải thực hiện định kỳ.

1. Phân cấp thẩm quyền cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện

Trước đây, việc cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe (GMP), phụ gia thực phẩm, hoặc cơ sở xuất khẩu thuộc thẩm quyền của Bộ Y tế (Cục An toàn thực phẩm). Quy trình thẩm định thường kéo dài do số lượng hồ sơ dồn về trung ương quá lớn, gây ách tắc cho doanh nghiệp muốn ra mắt sản phẩm đúng tiến độ (time-to-market).

Với Nghị định 148, thẩm quyền này được chuyển giao mạnh mẽ cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Sở Y tế hoặc Ban Quản lý An toàn thực phẩm (như tại TP.HCM nay là Sở An toàn thực phẩm, Đà Nẵng, Bắc Ninh) sẽ là đơn vị trực tiếp thẩm định hồ sơ, thành lập đoàn kiểm tra và cấp giấy chứng nhận.

Tác động thực tế: Doanh nghiệp không còn phải ra Hà Nội nộp hồ sơ hay chờ đợi lịch công tác dày đặc của đoàn thẩm định trung ương. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đối mặt với các đoàn kiểm tra địa phương – những người có thể có cách diễn giải luật thực tế và chi tiết hơn, đôi khi là khắt khe hơn đối với các lỗi vi phạm nhỏ tại hiện trường.

2. Mở rộng quyền chỉ định cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước

Kiểm nghiệm (Testing) là xương sống của mọi công bố chất lượng. Trước đây, chỉ có các phòng thí nghiệm được Bộ Y tế hoặc Bộ quản lý chuyên ngành chỉ định mới có giá trị pháp lý cao nhất trong các tranh chấp hoặc kiểm tra nhà nước nhập khẩu.

Nghị định 148 cho phép phân cấp việc chỉ định này. Các địa phương có thể chủ động đánh giá và chỉ định các đơn vị kiểm nghiệm trên địa bàn tham gia vào quá trình kiểm tra nhà nước, miễn là họ đáp ứng đủ tiêu chuẩn ISO 17025 và các điều kiện kỹ thuật. Điều này giúp giảm chi phí gửi mẫu đi xa cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nằm xa các trung tâm lớn như Hà Nội hay TP.HCM.

3. Cải cách thủ tục kiểm tra nhà nước thực phẩm nhập khẩu

Đối với WIN Flavor và các đối tác nhập khẩu nguyên liệu, đây là thay đổi đáng chú ý nhất. Trước đây, thủ tục kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu (đặc biệt là phương thức kiểm tra chặt hoặc kiểm tra thông thường) thường bị dồn ứ tại các cơ quan kiểm tra được Bộ chỉ định.

Sự phân cấp giúp đa dạng hóa đơn vị kiểm tra, cho phép cơ quan hải quan phối hợp với các đơn vị kỹ thuật tại địa phương để thông quan hàng hóa nhanh hơn. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi hồ sơ nhập khẩu (COA, Specification, Tự công bố) phải cực kỳ chuẩn xác, vì các cơ quan địa phương thường có xu hướng “soi” rất kỹ các chi tiết kỹ thuật để tránh trách nhiệm sai sót.

Phân tích rủi ro và cơ hội cho doanh nghiệp F&B

Sự thay đổi nào cũng mang lại hai mặt của vấn đề. Đối với Nghị định 148, WIN Flavor nhận định đây là cơ hội cho các doanh nghiệp làm ăn bài bản, nhưng là rủi ro lớn cho các đơn vị quen “lách luật”.

Cơ hội tối ưu hóa vận hành

Lợi ích lớn nhất là tốc độ. Việc xử lý thủ tục tại chỗ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí đi lại và bưu chính. Quan trọng hơn, việc giao tiếp trực tiếp với cơ quan quản lý địa phương (Sở Y tế) thường dễ dàng và nhanh chóng hơn so với cấp Bộ. Doanh nghiệp có thể trực tiếp giải trình các vấn đề kỹ thuật của sản phẩm để được hướng dẫn sửa đổi bổ sung ngay lập tức.

Rủi ro về sự thiếu đồng bộ trong áp dụng pháp luật

Đây là lo ngại lớn nhất của giới chuyên môn. Khi quyền lực được chia nhỏ cho 63 tỉnh thành, nguy cơ “mỗi nơi hiểu một kiểu” là hiện hữu. Một công thức phụ gia có thể được chấp nhận dễ dàng tại TP.HCM nhưng lại bị yêu cầu giải trình khắt khe tại một tỉnh khác.

Đặc biệt, trong bối cảnh các quy định về xử phạt vi phạm hành chính (như Nghị định 115/2018/NĐ-CP và sửa đổi bổ sung tại Nghị định 124/2021/NĐ-CP) vẫn áp dụng các mức phạt rất nặng – thậm chí “phá trần” phạt gấp 07 lần giá trị hàng hóa đối với các vi phạm nghiêm trọng – thì sự hiểu sai hoặc làm sai lệch hồ sơ tại địa phương có thể dẫn đến hậu quả tài chính khôn lường.

Giải pháp R&D từ WIN Flavor: Lá chắn kỹ thuật và pháp lý

Đứng trước bối cảnh phân cấp này, vai trò của bộ phận R&D không chỉ dừng lại ở việc tạo ra hương vị ngon, mà còn là tạo ra sản phẩm an toàn về mặt pháp lý. WIN Flavor, với vị thế là đối tác R&D hàng đầu, cung cấp các giải pháp giúp doanh nghiệp “miễn dịch” với các rủi ro từ sự thay đổi hành chính.

Nguyên liệu chuẩn hóa quốc tế

Cách tốt nhất để vượt qua sự kiểm tra của bất kỳ cơ quan quản lý nào (dù là Cục hay Sở) là sử dụng nguyên liệu đạt chuẩn cao nhất ngay từ đầu. Hệ thống hương liệu và chiết xuất tự nhiên của WIN Flavor được nhập khẩu trực tiếp từ các đối tác tại Mỹ, Đức, Nhật Bản, Singapore.

Mỗi lô hàng đều đi kèm bộ hồ sơ “bất khả xâm phạm”:

• COA (Certificate of Analysis): Chứng nhận phân tích thành phần.
• Specification (Tiêu chuẩn kỹ thuật): Chi tiết thông số lý hóa, vi sinh.

Trong bối cảnh phân cấp, cán bộ quản lý địa phương sẽ dựa rất nhiều vào các chứng chỉ quốc tế để ra quyết định. Một bộ hồ sơ nguyên liệu có dấu của FDA hay Halal sẽ tạo niềm tin rất lớn, giúp quy trình thẩm định hồ sơ công bố sản phẩm của khách hàng trôi chảy hơn 50%.

Xây dựng công thức tối ưu chi phí và tuân thủ

Nghị định 148 có thể làm phát sinh các chi phí kiểm nghiệm mới tại địa phương. WIN Flavor hỗ trợ khách hàng thiết kế lại công thức sản phẩm để:

• Loại bỏ các phụ gia không cần thiết, giúp nhãn sản phẩm “sạch” hơn (Clean Label).
• Sử dụng các hương liệu đa năng (all-in-one) để giảm số lượng dòng mục cần kiểm nghiệm định kỳ, từ đó tiết kiệm chi phí vận hành.

Kết luận

Nghị định 148 an toàn thực phẩm là một tín hiệu tích cực cho thấy nỗ lực cải cách của nhà nước, nhưng cũng là lời nhắc nhở cho các doanh nghiệp F&B về việc nâng cao năng lực tự chủ và tuân thủ pháp luật. Trong kỷ nguyên quản lý mới, sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn nguyên liệu và hồ sơ pháp lý chính là “giấy thông hành” quan trọng nhất.

WIN Flavor cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp không chỉ ở khía cạnh sáng tạo hương vị, mà còn ở việc xây dựng nền tảng chất lượng vững chắc. Hãy để WIN Flavor giúp bạn biến các thách thức pháp lý thành lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp về nghị định 148 (FAQs)

Nghị định 148 có thay thế hoàn toàn Nghị định 15/2018/NĐ-CP không?

Không. Nghị định 148/2025/NĐ-CP chỉ sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh về thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện. Các quy định về trình tự, thủ tục công bố sản phẩm, kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý nòng cốt.

Sau ngày 1/7/2025, tôi phải nộp hồ sơ xin giấy phép ATTP ở đâu?

Tùy vào loại hình sản phẩm và quy mô cơ sở, hồ sơ sẽ được nộp tại Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm hoặc Ủy ban nhân dân quận/huyện nơi doanh nghiệp đặt trụ sở sản xuất. Bạn cần tra cứu văn bản hướng dẫn chi tiết của từng tỉnh để biết địa chỉ chính xác.

Việc phân cấp có làm giảm chất lượng kiểm tra không?

Mục tiêu của Chính phủ là không giảm chất lượng quản lý. Các cơ quan địa phương sẽ được tăng cường đào tạo và chịu trách nhiệm giải trình cao hơn. Do đó, việc kiểm tra có thể còn trở nên chặt chẽ và thường xuyên hơn do tính sát sao của cơ quan quản lý sở tại.